چرا کودکان و نوجوانان نباید شاهد اختلاف بین پدر و مادر برای تربیت باشند؟ (راهنمای علمی برای اتحاد والدین در تربیت فرزند)
نویسنده: سارا فرخنده | روانشناس بالینی و بنیانگذار مرکز رشد والد و فرزند «نسلی نو»
«مامان، همش تقصیر توئه دعوا درست می کنی ! تقصیر توئه بابا نمیزاره فیلم ببینم …»
اگر این جمله را از زبان فرزندتان شنیدهاید، احتمالاً احساس کردهاید تمام تلاشهایتان برای تربیت درست، در چند ثانیه از بین رفته است.
شاید شما نگران خواب، تغذیه، استفاده از گوشی، درس، پوشش یا دوستان نوجوانتان باشید، اما وقتی میخواهید قانونی را اجرا کنید، همسرتان ناخواسته مسیر دیگری را انتخاب میکند.
در چنین شرایطی، کودک یا نوجوان چه میکند؟
آیا از روی لجبازی یکی از والدین را انتخاب میکند؟
یا مغز او طبق سازوکارهای طبیعی خود تصمیم میگیرد؟
در این مقاله به بررسی علمی این موضوع میپردازیم و یاد میگیریم چگونه بدون تبدیل شدن به «آدم بد قصه»، اتحاد والدین را حفظ کنیم.
چرا کودک بین پدر و مادر یکی را انتخاب میکند؟
یکی از باورهای اشتباه والدین این است که تصور میکنند فرزندشان از روی شیطنت یا بیاحترامی، طرف یکی از والدین را میگیرد.
اما واقعیت چیز دیگری است.
آزادی بیشتری داشته باشد.
لذت بیشتری ایجاد کند.
محدودیت کمتری داشته باشد.
نیازهای هیجانی او را سریعتر پاسخ دهد.
بنابراین انتخاب او الزاماً به معنای دوست داشتن بیشتر یکی از والدین نیست؛ بلکه نتیجه نحوه پردازش مغز در آن لحظه است.
بزرگترین اشتباه والدین؛ تبدیل کردن فرزند به قاضی خانواده
پدر تا نیمهشب مشغول دیدن فیلم ترسناک است.
پسر ۱۱ ساله نیز کنار او نشسته است.
مادر نگران کیفیت خواب فرزندش میشود و همان لحظه میگوید:
«این فیلم برای بچه مناسب نیست.»
پدر پاسخ میدهد:
«خب خودش نبینه!»
ناگهان کودک در جایگاهی قرار میگیرد که باید تصمیم بگیرد حق با چه کسی است.
در واقع او به جای اینکه فقط کودک باشد، تبدیل به داور اختلاف والدین میشود.
این دقیقاً همان اتفاقی است که نباید رخ دهد.
قبل از اینکه جلوی فرزندتان به همسرتان تذکر بدهید، فقط یک سؤال از خودتان بپرسید:
«آیا قبلاً درباره این موضوع، طبق اصول گفتوگوی بالغانه، با همسرم صحبت کردهایم و به توافق مشترک رسیدهایم؟»
اگر پاسخ این سؤال «نه» است…
همان لحظه سکوت کنید.
نه به خاطر اینکه حق با شما نیست.
بلکه به خاطر اینکه فرزندتان را وارد جنگ قدرت نکنید.
موضوع را برای زمانی مناسب، در خلوت پدر و مادری نگه دارید.
چرا نباید به همسرمان که مهارتهای فرزند پروری را بلد نیست ، آموزش دهیم ؟
یکی از خطاهای رایج این است که والدین تصور میکنند وظیفه دارند همسرشان را اصلاح کنند.
اما واقعیت این است:
همسر شما شاگرد کلاس شما نیست.
❌شما معلم او نیستید.
❌والد او هم نیستید.
اگر گفتوگوهایتان شبیه کلاس درس یا نصیحت شود، مغز طرف مقابل به حالت دفاعی میرود و احتمال همکاری کاهش پیدا میکند.
راهکار مؤثر این است که به جای سرزنش، از گفتوگوی مشارکتی استفاده کنید.
به جای اینکه بگویید:
«داری به بچه آسیب میزنی.»
بگویید:
«من بابت کیفیت خواب پسرمون نگرانم. دوست دارم با هم راهکاری پیدا کنیم که هر دو پشت آن باشیم.»
مطالعات روانشناسی خانواده نشان میدهد کودک زمانی بیشترین احساس امنیت را تجربه میکند که پیامهای تربیتی والدین هماهنگ باشد.
وجود اختلاف نظر طبیعی است.
اما محل اختلاف، جلوی فرزند نیست.
بهترین زمان برای اختلاف نظر، پشت درِ اتاق گفتوگوی والدین است.
گاهی والدین قبلاً توافق کردهاند اما یکی از آنها قانون را رعایت نمیکند.
در این شرایط نیز بهترین راهکار این نیست که جلوی فرزند اعتراض کنید.
بلکه:
موضوع را یادداشت کنید.
زمان مناسبی انتخاب کنید.
بدون سرزنش، درباره نقض توافق صحبت کنید.
دوباره به توافق جدید برسید.
در مرکز رشد والد و فرزند نسلی نو ما به والدین آموزش میدهیم قبل از هر واکنش، سه سؤال از خود بپرسند:
۱. آیا قبلاً درباره این موضوع توافق کردهایم؟
اگر نه…
الان زمان تذکر نیست.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۲. آیا فرزندم را وارد نقش قاضی میکنم؟
اگر پاسخ مثبت است…
همین حالا گفتگو را متوقف کنید.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۳. آیا هدفم حل مسئله است یا اثبات اینکه حق با من است؟
والد خردمند به دنبال برنده شدن نیست.
او به دنبال رشد خانواده است.
آنها میدانند که:
✓اتحاد والدین از برنده شدن در بحث مهمتر است.
✓احترام به همسر، امنیت روانی فرزند را افزایش میدهد.
✓کودک نباید بار هیجانی اختلاف والدین را حمل کند.
✓گفتوگوی بالغانه، بسیار مؤثرتر از نصیحت و سرزنش است.
اگر احساس میکنید همیشه «آدم بد قصه» هستید، احتمالاً مشکل اصلی فرزندتان نیست.
مشکل این است که قوانین خانه هنوز به زبان مشترک پدر و مادر تبدیل نشدهاند.
از امروز تصمیم بگیرید قبل از هر تذکر، ابتدا با همسرتان گفتوگو کنید.
فرزندتان به پدر و مادری نیاز دارد که کنار هم بایستند؛ نه روبهروی هم.
چون در نهایت…
در خانواده، پدر و مادر نباید روبهروی یکدیگر باشند؛ هر دو باید کنار هم بایستند و روبهروی مسئله قرار بگیرند، نه روبهروی هم.👌
