[read_meter]
سبـک زندگـی امـروز، سرنوشت فـردای کودکان را مینویسـد.
(فصل هفتم مقاله تابستان رشد)
اگر تا اینجای مقاله همراه من بودهاید، احتمالاً متوجه شدهاید که موضوع این مقاله فقط «تابستان» نبود.
موضوع اصلـی، سبک زندگی بود.
زیرا شخصیت کودکان، معمولاً با اتفاقهای بزرگ ساخته نمیشود.
آنچه آینده را شکل میدهد، مجموعهای از انتخابهای کوچک، تکرارشونده و روزمره است؛ انتخابهایی که شاید در لحظه، بیاهمیت به نظر برسند، اما در طول زمان به عادت تبدیل میشوند و عادتها، بخشی از شخصیت انسان را میسازند.
نسل امروز، در جهانی رشد میکند که با کودکی بسیاری از ما تفاوت دارد.
امروز کودکان با حجم عظیمی از محرکها، صفحهنمایشها، بازیهای دیجیتال، شبکههای اجتماعی، تبلیغات و فناوریهای هوشمند روبهرو هستند.
در چنین دنیایی، دیگر نمیتوان تنها با تجربههای نسل قبل والدگری کرد.
کودکان امروز، به والدینی نیاز دارند که علاوه بر عشق و دلسوزی، دانش، مهارت و آیندهنگری داشته باشند.
والدگری در دنیای مدرن، بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت مغز، شناخت رسانه و شناخت عادتهاست.
بسیاری از والدین از خود میپرسند:
«چگونه فرزندم را از گوشی دور کنم؟»
شاید سؤال مهمتر این باشد:
چه سبک زندگیای برای او طراحی کنم که استفاده از گوشی، تنها منبع لذت و سرگرمی او نباشد؟
وقتی زندگی کودک، سرشار از ارتباط، بازی، حرکت، مسئولیت، تجربه، گفتوگو و کشف باشد، وابستگی به یک محرک خاص، بهمراتب کمتر خواهد شد.
تربیت، حذف کردن نیست؛
جایگزین ساختن است
یکی از مهمترین درسهایی که علوم رفتاری به ما میدهد، این است که انسانها معمولاً یک عادت را صرفاً با حذف کردن تغییر نمیدهند.
تغییر پایدار، زمانی اتفاق میافتد که رفتار سالم، جایگزین رفتار قبلی شود.
به همین دلیل، اگر میخواهیم فرزندمان برای مثال زمان کمتری با گوشی بگذراند، باید به همان اندازه، فرصتهایی برای تجربه لذتهای واقعی، ارتباط، بازی، خلاقیت، مسئولیتپذیری و فعالیت بدنی فراهم کنیم.
سالهاست یک جمله را تکرار میکنم و امروز، بیش از هر زمان دیگری به آن باور دارم:
والدین امروز باید فراتر از اکنون ببینند و فراتر از اکنون اقدام کنند.
زیرا تصمیمی که امروز میگیریم، فقط امروز را تغییر نمیدهد؛ میتواند بخشی از آینده فرزندمان را بسازد.
یک دعوت برای والدینی که میخواهند متفاوت تربیت کنند
اگر مطالعه این مقاله، باعث شد نگاهتان به تابستان، عادتها و سبک زندگی کودکان تغییر کند، خوشحالم که این مسیر را با هم آغاز کردهایم.
اما این مقاله، تنها نقطه شروع است.
در روزهای آینده، در یک وبینار تخصصی درباره ساختن عادتهای سالم و طراحی سبک زندگی مدرن برای کودکان و نوجوانان، با هم درباره موضوعاتی صحبت خواهیم کرد که فرصت پرداختن کامل به آنها در این مقاله وجود نداشت؛ از جمله:
•چگونه عادتهای سالم را بدون جنگ و تنش در خانواده شکل دهیم؟
•چرا بعضی قوانین در خانه اجرا نمیشوند؟
•چگونه جایگزینهای مؤثر برای صفحهنمایش طراحی کنیم؟
•سبک زندگی خانواده، چگونه بر شخصیت و آینده فرزند اثر میگذارد؟
•والد آیندهنگر، از امروز چه اقدامهایی را باید آغاز کند؟
اگر دغدغه شما فقط حل مشکلات امروز نیست و میخواهید برای آینده فرزندتان سرمایهگذاری کنید، خوشحال میشوم در این وبینار همراه شما باشم.
زمان و نحوه ثبتنام، بهزودی از طریق سایت و کانال نسلی نو اطلاعرسانی خواهد شد.
اگر بخواهم تمام آنچه در این مقاله خواندیم را در چند جمله خلاصه کنم، شاید هیچ سخنی زیباتر از سخن مولا حضرت علی (ع) نباشد؛
جملهای که سالهاست در میان مردم نقل میشود و پیام عمیقی درباره ساختن شخصیت انسان دارد:
«مواظب افکارت باش که گفتارت میشود؛
مواظب گفتارت باش که رفتارت میشود؛
مواظب رفتارت باش که عادتت میشود؛
مواظب عادتت باش که شخصیتت میشود؛
و مواظب شخصیتت باش که سرنوشتت میشود.»
وقتی این زنجیره را کنار یافتههای روانشناسی و علوم اعصاب قرار میدهیم، متوجه میشویم که علم نیز همین حقیقت را با زبانی دیگر بیان میکند. رفتارهایی که هر روز تکرار میشوند، مسیرهای عصبی مغز را تقویت میکنند؛ این رفتارها به عادت تبدیل میشوند، عادتها سبک زندگی را میسازند و سبک زندگی، به مرور زمان، شخصیت و مسیر آینده انسان را شکل میدهد.
به همین دلیل است که ما در رشدآفرینی نسلی نو همیشه یک جمله را تکرار میکنیم:
شاید امروز، زودتر خوابیدن، سواد رسانه یا تکنولوژی ، گفتوگوی بیشتر با فرزند یا ساختن یک عادت کوچک، تصمیمی ساده به نظر برسد؛ اما همین تصمیمهای کوچک، وقتی هر روز تکرار شوند، میتوانند آیندهای کاملاً متفاوت برای فرزندمان رقم بزنند.
تابستان تمام میشود؛ اما عادتهایی که در این روزها ساخته میشوند، ممکن است سالها با فرزند ما همراه بمانند.
پس بیایید از امروز، نه فقط برای داشتن یک تابستان آرامتر، بلکه برای ساختن آیندهای روشنتر، آگاهانهتر انتخاب کنیم. زیرا آینده فرزندان ما، حاصل انتخابهای کوچک و تکرارشوندهای است که امروز در خانه رقم میخورند.
سارا فرخنده. روانشناس و مدرس
