[read_meter]
زیرا عادتها، آینده را آرامآرام میسازند.
(فصل ششم مقاله تابستان رشد )
🔍 یک سؤال …
اگر فرزند شما امشب دیر بخوابد ،
اتفاق مهمی میافتد؟
احتمالاً نه!
اگر فردا هم دیر بخوابد،
باز هم اتفاق بزرگی رخ نمیدهد،
اگر یک هفته این روند ادامه پیدا کند ،
شاید هنوز هم تغییر چشمگیری نبینید.
اما اگر همین رفتار، تقریباً تمام تابستان تکرار شود، چه؟
اینجاست که باید از خودمان بپرسیم:
آیا ما فقط روزهای تابستان را سپری میکنیم ، یا در حال ساختن عادتهای پایدار هستیم؟
یکی از شگفتانگیزترین ویژگیهای مغز انسان، انعطافپذیری عصبی (Neuroplasticity) است.
هر بار که رفتاری تکرار میشود،
ارتباط بین نورونهایی که آن رفتار را اجرا میکنند، قویتر میشود.
به بیان سادهتر، رفتاری که بارها تکرار شود، بهتدریج انرژی ذهنی کمتری نیاز دارد.
کمکم دیگر لازم نیست درباره آن فکر کنیم ،آن رفتار تبدیل به عادت میشود.
بسیاری از والدین میگویند:
«نمیدانم چرا دیگر نمیتوانم ساعت خوابش را تنظیم کنم.»
یا
«تا گوشی را نگیرد، آرام نمیشود.»
واقعیت این است که مشکل فقط یک رفتار نیست ، مشکل این است که آن رفتار، بارها و بارها در مغز تمرین شده است.
تصور کنید در یک چمنزار، هر روز از یک مسیر عبور میکنید ،
روز اول، اثری از مسیر دیده نمیشود ،
اما بعد از هفتهها ، راهی مشخص روی زمین شکل میگیرد.
حالا اگر بخواهید مسیر جدیدی بسازید، ابتدا باید از میان علفهای بلند عبور کنید ،
سختتر است…
اما غیرممکن نیست.
مغز هم دقیقاً همینگونه عمل میکند.
هر عادت، مانند مسیری است که بارها در شبکههای عصبی مغز پیموده شده است.
شاید این عدد را بارها شنیده باشید.
اما واقعیت علمی کمی دقیقتر است.
در پژوهشی که دکتر فیلیپا لالی (Phillippa Lally) و همکارانش در University College London انجام دادند، مشخص شد که رسیدن یک رفتار به حالت خودکار، بهطور متوسط حدود ۶۶ روز زمان میبرد.
اما این عدد برای همه افراد و همه رفتارها یکسان نیست.
برخی رفتارها زودتر و برخی دیرتر به عادت تبدیل میشوند.
نکته مهم این پژوهش، عدد ۶۶ نیست.
پیام اصلی آن این است:
عادتها با تکرار ساخته میشوند، نه با انگیزه.
اگر از ابتدای تابستان تا شروع مدرسه را در نظر بگیریم، تقریباً با بازهای روبهرو هستیم که میتواند آغاز شکلگیری بسیاری از عادتهای جدید باشد.
این یعنی ، همان سه ماهی که گاهی ساده از کنار آن عبور میکنیم ،
میتواند زمان شکلگیری عادتهایی مانند:
✓خـواب منظـم
✓مطالعـه روزانـه
✓مسئـولیـتپذیـری
✓فعالیت بدنـی
✓بازی خـلاق
یا برعکس…
❌وابستگـی به گوشــی
❌خـواب نامنظـم
❌بیتحرکـی
❌و بینظمـی روزانه باشد.
تابستان، فقط فصل تعطیلی نیست،
فصل تمرین زندگی است.
تفـاوت والـد امـروز با والد آیندهنگـر
والد امروز میگوید:
«فعلاً تابستان است…»
اما والد آیندهنگر از خودش میپرسد:
«اگر این رفتار، شصت روز دیگر هم تکرار شود، دوست دارم بخشی از شخصیت فرزندم باشد؟»
این سؤال، مسیر تربیت را تغییر میدهد.
یک مثال واقعـی
دو خانواده را تصور کنید.
در خانواده اول 👇
هر بار کودک بیحوصله میشود،
گوشی دریافت میکند.
در خانواده دوم👇
هر بار بیحوصله میشود، یکی از فعالیتهایی که از قبل برای تابستان طراحی شده، جایگزین میشود.
بعد از دو ماه
تفاوت این دو کودک، فقط در میزان استفاده از گوشی نیست.
یکی یاد گرفته است برای هر احساس ناخوشایند، به محرک بیرونی پناه ببرد.
و دیگری یاد گرفته است که میتواند خودش راهی برای بازی، یادگیری و لذت بردن پیدا کند.
این تفاوت، حاصل یک تصمیم نیست،
حاصل تکرار تصمیمهای کوچک است.
فرزند ما، محصول تصمیمهای بزرگ زندگی نیست ،
او بیشتر، محصول تصمیمهای کوچک است که هر روز، بارها تکرار میشوند.
به همین دلیل است که ما در «رشدآفرینی نسلی نو» از کنار تعطیلات تابستان به راحتی گذر نمی کنیم.
نه به این دلیل که تابستان مهمتر از مهر است ، بلکه چون بسیاری از مهرهای موفق، در تابستان ساخته میشوند.
شاید امروز، یک ساعت زودتر خوابیدن، یک بازی خانوادگی یا یک «نه» گفتن آگاهانه، تصمیمی کوچک به نظر برسد.
اما مغز، این تصمیمها را کوچک نمیبیند.
هر تکرار، آجر دیگری بر بنای شخصیت آینده فرزند میگذارد.
و این همان دلیلی است که ما بارها گفتهایم:
والدین امروز باید فراتر از اکنون ببینند و فراتر از اکنون اقدام کنند.
زیرا آینده، ناگهان ساخته نمیشود ،
آینده، از دل عادتهای امروز متولد میشود.
•Phillippa Lally et al. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology.
•Wendy Wood. Good Habits, Bad Habits.
•James Clear. Atomic Habits.
•Norman Doidge. The Brain That Changes Itself.
